Çek, kredi kartı ve enflasyon

Kredi kartları limitlerinin hukuki yönlerini bu köşede daha önceden yazmıştım.

Okuyucularımdan gelen bazı sorular ile anladım ki, kredi kartı limitlerinin bilinçsiz kullanımının doğrudan enflasyonla bağlantısı olduğuna da değinmeliyim. Elbette bir ekonomist olarak değil, ekonomi hukukçusu olarak.

Enflasyonun emisyon hacmi ile doğrudan bağlantısı olduğunu biliyoruz. Üretimi, mal ve hizmeti arzını artırmadan sadece emisyon hacminin artırılması, fiyatları artıracak ve enflasyona neden olacaktır. Emisyon hacminden, tedavüldeki kağıt ve madeni paraların, kısaca, nakit paraların toplamı anlaşılır.

Ama para arzı, yani talebimizi yerine getirmede kullanacağımız ödeme aracı sadece nakit paradan oluşmuyor.

Teknolojideki gelişmeler ve hukuk sistemlerinin verdiği olanaklar, nakit para dışında da bazı istemlerin ödeme aracı olarak kullanılmasına olanak sağladığından, bunları da para arzı kavramına dahil etmek gerekiyor.

Türk Ekonomisinin hem ticari alanda hem de tüketici yönünde vadeli bir ekonomi olduğunu dikkate alırsak, özellikle kredi fonksiyonu olan kambiyo senetleri ve kredi kartları ile yaratılan para arzının enflasyona etkisini ve enflasyonla mücadelede önemini vurgulamak isterim.

Şimdi düşünelim; bir şirket satın aldığı bir emtia için 1 Milyon meblağlı, 6 ay vadeli bir senet (çek de olabilir) düzenlesin. Sonrasında 5 kere ciro edilsin. Bu senedin görünüşte 6 Milyon TL’lik bir para arzı yaratıyor gibi geliyor (bu fikirde olmadığımı aşağıda gerekçesi ile izah edeceğim). Kambiyo senetleri düzenlenerek yaratılan para arzı kontrol edilebilir mi, elbette hayır! Bu senedin ekonomi sitemine girmesi de zaten ödemenin bankalar aracılığıyla yapılması ve noterden protesto edilmesi ile gerçekleşmekte.

Senette sınırlama yok

Bu durumda dahi senedin kaç kere ciro edildiği ve her ciro ile yaratılan para arzının toplam ne kadar olduğunu asla bilememekteyiz, çünkü aradaki ciroları kaydeden bir sistem bulunmamakta.

Müşteriye verilen her bir çek yaprağı yasal olarak 9.270,00 TL tutarında gayri nakdi kredi niteliğinde olduğundan, bankalar müşteriye tanımladığı kredi limitine göre çek yaprağı sayısını sınırlayabiliyor. Fakat doğrudan para arzına etkili olan çek üzerine yazılacak meblağa dokunamıyor. Ama senetler için hiçbir sınırlama yok.

Kanaatimce asıl mesele, doğrudan para arzına dahil olan çek ve senetlerin ödenmemesinin, karşılıksız çıkmalarının esasında enflasyona etkilerini tartışmak ve çözüm önerisi getirmektir.

Aradaki cirantaları bir kenara bırakalım, çünkü onlar bir mal veya hizmet satmışlar, karşılığında çek ve senedi almışlar, sonra da kendileri bir mal veya hizmet satın almışlar ve bedelini de çek veya senedi ciro ederek ödemişlerdir.

Pratikte baktığımızda, bunlar aslında kendi müşterilerine mal veya hizmet satmışlar, karşılığını da başkalarından mal veya hizmet satın almışlardır.

Karşılıksız çekler

Trampa sözleşmesi gibi, ama tarafları farklı. Bu sebeple, yukarıda bir senedin her ciro edilmesinde para arzı yaratılır anlamındaki fikrin teknik olarak ve muhasebe sistemi bakımında, doğru, ancak reel olarak bir para arzı yaratılmadığı da açık. Bir senedi veya çeki düzenleyen ve tahsil için ibraz eden hamil dışında, arada ciro ya da teslim edenler ve alanlar muhasebe sistemlerine bunu “parasal karşılığı olan ödeme” olarak kaydedecekler, ancak gerçekte mal veya hizmet değişimi yapmışlardır, reel olarak para arzına etkileri olmamıştır.

Anlaşılacağı üzere, para politikası uygulamalarında, emisyon hacmine dahil olmayan ancak para arzına doğrudan etkili olan vadeli çek ve senedin de önemi büyük. Fakat üretimde ve ticari alanda kullanıldıkları, tüketici çek ve senedi olmadıkları sürece, kredi kartları kadar enflasyona olumsuz etki etmezler.

Asıl enflasyonist olumsuz etki para arzına dahil olmasına rağmen, karşılıksız çıkan çekler ile ödenmeyen senetlerdir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
markajbet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
kralbet
ligobet
matadorbet
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
Kadıköy Escort
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
betturkey
betturkey
pendik escort
xuhbebie